Open data in, exclusieve rechten uit: wat artikel 43 Data Act betekent voor databanken

De Europese Data Act is onlangs in werking getreden. Deze moet ervoor zorgen dat bedrijven, burgers en overheden meer mogelijkheden krijgen om data te gebruiken en delen die zich tot nu toe voornamelijk in handen bevonden van de aanbieders van datadiensten en de fabrikanten die deze data genereren. De Data Act beoogt deze ‘data-asymmetrie’ te doorbreken en de toegankelijkheid van data te vergroten, onder andere door gebruikers meer toegang te geven tot de gegevens die door hun eigen apparaten en diensten worden gegenereerd. Zo krijgen de gebruikers van Internet of Things (IoT) producten en daarbij behorende diensten (de zogeheten “slimme apparaten”) onder meer recht op toegang tot de data die hun apparaat genereert, en mogen zij deze gegevens ook delen met derden.

Hierbij kan gedacht worden aan een slimme thermostaat die maandelijkse gegevens over het energieverbruik verzamelt en is gekoppeld aan een energiemanagementdienst. Die dienst kan op basis van deze gegevens energiebesparingstips geven. Op grond van de Data Act krijgen gebruikers van zo’n slimme thermostaat nu ook toegang tot hun eigen energieverbruiksgegevens. Zij mogen deze gegevens bovendien delen met derden, bijvoorbeeld met energievergelijkers die op basis daarvan een overstapadvies kunnen geven voor een andere dienst.

Het uitgangspunt dat data toegankelijk moet zijn voor iedereen en ‘vrij’ gebruikt moet kunnen worden, staat echter op gespannen voet met het databankenrecht, waarmee de maker van een databank juist een exclusief recht verwerft op een verzameling van data. Met de invoering van artikel 43 van de Data Act wordt gepoogd deze spanning weg te nemen.

[....]